Menu


Sikorskich Republika Pl



Sikorscy z Warmii


   
   

Wstęp

Szlachecka rodzina Sikorskich z Warmii jest rodziną najmniej poznaną i przez to bardzo ciekawą. Heraldycy przypisywali jej herb Cietrzew lub herb własny Sikorski II - Cietrzew odmieniony do postaci zbliżonej do herbu Leliwa. Jednak w całym tym gąszczu danych i informacji heraldycy i genealodzy przeoczyli jeden wpis, o którym przeczytacie w dalszej części tego opracowania. Pozostaje mieć nadzieję, że archiwa przyniosą jeszcze niejedno odkrycie związane z dziedzicami z Warmii.

Więcej szczegółów dotyczących Sikorskich herbu Cietrzew i Sikorski II można poznać czytając część: Sikorscy herbu Cietrzew - Wyczechowo.



Parafia

Dobra Sikorskich z Warmii leżały w parafii Ramsowo (niem. Gross Ramsau). Około roku 1379 biskup Sorbom poświęcił w tej wsi drewniany kościół ku czci św. Katarzyny. W latach 1727-1730 na jego miejscu zbudowano nowy kościół, który był konsekrowany 9 lipca 1730 roku przez biskupa warmińskiego Szembeka. Na patronów ramsowskiej świątyni wybrano św. Andrzeja Apostoła i św. Rocha. Kościół ten stoi do dnia dzisiejszego:




Źródło:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Ramsowo
   


Źródło:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Ramsowo


Dobra Sikorskich z gałęzi warmińskiej


Leopold von Ledebur napisał:

Sikorski.
I (Wappen Cietrzew).
In Preussen:

Rochlack (Roessel) 1779.
Katreynen (Roessel) 1782. 1820.
Katreynenbude (ibd.) 1805. 1820.

Nazwy te oznaczają dobra w powiecie reszelskim (Reszel - niem. Roessel):
Rukławki (niem. Rochlack) - 1779 r.,
Kojtryny (niem. Katreynen, Katreinen) - 1782 r., 1820 r.,
Kojtryny-Budy (niem. Katreynenbude, Katreinenbude) - 1805 r., 1820 r.

Herb Sikorskich z Warmii

Jak widać powyżej Ledebur przypisał Sikorskim z Warmii herb Cietrzew w pierwotnej formie używanej przez Sikorskich. Do tych ustaleń podchodzę jednak dosyć sceptycznie ze względu na inne błędne ustalenia Ledebura odnośnie Sikorskich.

Pan Przemysław Pragert w "Herbarzu szlachty kaszubskiej" napisał z kolei, że Muelverstedt wymienia Sikorskich osiadłych na Warmii jako gałąź Sikorskich pieczętującą się herbem Sikorski II - odmianą herbu Cietrzew zbliżoną do herbu Leliwa, którą znamy już z opisu gałęzi Sikorskich herbu Cietrzew wywodzącej się z Wyczechowa. Te informacje powtarzane są obecnie także przez innych współczesnych heraldyków oraz osoby zajmujące się genealogią Sikorskich. Czy jednak słusznie?

Otóż heraldycy i dotychczasowi badacze przeszłości Sikorskich nie dotarli do jednego wpisu mówiącego o:

"Rycerstwie głównego urzędu w mieście Jeziorany"

Gdzie wśród mocodawców wymienieni są:

Sikorski Antoni w Kojtrynach, herbu Ślepowron,
Nycz Gotfryd de Bulowice w Ramsówku, herbu Jastrzebiec (więcej o jego związku z Sikorskimi można przeczytać poniżej).

Szlachecki ród Sikorskich herbu Ślepowron pochodził z Sikor na Mazowszu i Podlasiu. Czy w takim razie jest to możliwe, że Sikorscy z Warmii pochodzili z innego rodu niż kaszubskiego rodu Sikorskich herbu Cietrzew jak do tej pory uważali heraldycy? Moim zdaniem jest to bardzo prawdopodobne. Podobna sytuacja miała już miejsce z Sikorskimi herbu Ślepowron z Podlasia. Sikorskim z Podlasia w XIX i XX wieku wszyscy błędnie przypisywali herb Kopaszyna, herb rodu Sikorskich z Małopolski, z którym pierwotnie nie mieli nic wspólnego.

Więcej na temat rodu Sikorskich herbu Ślepowron można się dowiedzieć czytając część:
Sikorscy herbu Kopaszyna i Ślepowron z Podlasia .

Szlachecka rodzina Sikorskich z Warmii

Pokolenie I

1. Antoni Sikorski

Antoni Sikorski, dziedzic dóbr Kojtryny (niem. Katreinen) urodził się mniej więcej między 1718 a 1720 roku. Był polskim porucznikem.

Najstarszą wzmiankę o Antonim udało mi się znaleźć przeglądając listę wasali z Warmii z 1772 roku. Wśród dziedziców składających przysięgę lenną królowi pruskiemu widzimy:

Sikorski, Antonius, auf Katrainen (W.: Cietrzew)

ponadto zaraz poniżej wymieniony jest krewny synowej Antoniego:

de Butowiec-Nycz, Gottfried, auf Kl. Ramsau (W.: Jastrzębiec)



Pokolenie II

Synowie Antoniego

1. Klemens Sikorski

Klemens Sikorski urodził się między 1759 a 1761 rokiem.

2. Joachim Sikorski + Eleonora Nycz herbu Jastrzębiec odmieniony

Joachim Sikorski urodził się między 1762 a 1764 rokiem.

NazwiskoImięRokMiesiącDzieńOpisMiejsce
SikorskiJoachim17891123

Ślub dziedzica wsi Kojtryny Joachima Sikorskiego
z Eleonorą Nycz.

Joachim Sikorski:
G'nosus D'nus Haereditarius in Katrei etc.

Eleonora de Bulowice Nycz:
G'nosa virgo, G.M.D. Balthasaris de B.N. filia,
Haereditarii D'ni in Rams., Bassen, Grinh. etc.

Ramsowo
(niem. Gross Ramsau)
Kojtryny
(niem. Kattreinen)
NyczEleonora


Joachim występuje jeszcze jako właściciel wsi Kojtryny w dokumentach z 1809 roku.

Nycz herbu Jastrzębiec odmieniony

Eleonora Nycz pochodziła z rodu szlacheckiego. Jej przodek Baltazar Nycz nabywając w 1635 r. wsie Ramsowo i Czerwonka, przedłożył dokument "Deductio nobilitatis familiae Nyczianae", wystawiony w Krakowie przez podstarościego i sędziego krakowskiego Jana Kożuchowskiego w 1626 roku. Dokument ten potwierdzał jego szlachectwo, które było niezbędne do nabycia wymienionych dóbr, ponieważ w XVII w. w tej części warmii dobra określane jako szlacheckie mógł jedynie zakupić szlachcic.

Chociaż w dokumentach pochodzenie rodu Nycz zapisywano lub z nich odczytywano jako de Bułowicz, de Butowiec, de Butowice, Butowic, Balowice (przykładowo: "Polska encyklopedia szlachecka" - Stefan Janusz Starykoń-Kasprzycki) itp. to Pani Alina Naruszewicz-Duchlińska w opracowaniu pt. "Nazwiska mieszkańców Komornictwa Lidzbarskiego (1500-1772 r.)" wskazuje: "Bulowice Dolne i Górne w powiecie bialskim" oraz przytacza zapis: "W reg. pobor. z 1581 r. podano: Balowice Niczowe w par. Kęty". Ponadto warto przy okazji zwrócić uwagę, że w opracowaniu Pani Aliny można znaleźć jeszcze więcej informacji o osobach z rodu Nycz.

Interesujący jest także opis herbu własnego rodu Nycz, który odnajdujemy w "Księdze herbowej rodów polskich" Hrabiego Juliusza Ostrowskiego:

"NYCZ. - W polu błękitnem - w środku złotej podkowy ocelami do góry - krzyż złoty kawalerski. Nad hełmem w koronie kruk czarny z pierścieniem złotym w dziobie. Labry błękitne podbite złotem. Herb Nyczów z Bulowic polskiego pochodzenia, w XVI stuleciu osiadłych w oświecimskiem."

Kolejny właściciel wsi Kojtryny

Już W 1810 roku jako właściciel wsi Kojtryny wymieniony jest kolejny Anton von Sikorski.
Był on deputowanym do Departamentu Krajowego w Morągu.

W źródłach, do których dotarłem wspomniane jest, że przypuszczalnie był on synem Krzysztofa Sikorskiego i Anny Pirch.
Nie udało mi się jednak ustalić nic więcej na ten temat i nie jestem w stanie potwierdzić tej informacji. Warto jednak zauważyć, że nazwisko Pirch było powszechne wśród Kaszubów bytowskich m.in. w Jeleńczu i Półcznie (patrz "Kaszubi bytowscy: zarys monografi etnografcznej", autor: Ryszard Kukier) oraz że nazwisko to występowało w wielu formach i odmianach w tym von Pirch, von Pirche, Pierzcha, Pierzchowski. Być może mamy tutaj do czynienia z próbą powiązania, bez konkretnych dowodów, Sikorskich z Warmii z Sikorskimi z parafii Ugoszcz na Kaszubach, w której aktach odnajdujemy małżeństwo: Krzysztof Sikorski i Marianna Pyrcha (Pircha).

Józef Sikorski z Ramsówka

Ostatnim Sikorskim z parafii Ramsowo, o którym udało mi się odnaleźć jakąś wzmiankę, był Józef Sikorski z Ramsówka. Wymieniony jest on w Ramsowie na pomniku postawionym "Ku pamięci synów parafi Ramsowo, którzy zginęli podczas I. Wojny Światowej 1914-1918".



Źródło:
http://www.panoramio.com/photo/111800938
Zdjęcie użytkownika maVic
   


Źródło:
http://www.panoramio.com/photo/111800980
Zdjęcie użytkownika maVic


Andrzej Sikorski z Bisztynka

Pani Alina Naruszewicz-Duchlińska w opracowaniu pt. "Nazwiska mieszkańców Komornictwa Lidzbarskiego (1500-1772 r.)" wymienia Andrzeja Sikorskiego z Bisztynka:

  • 1734 rok - Nobilis D. Andreas Szikorski,
  • 1735 rok - Nobilis D. Andreas Szykorskj,
  • 1740 rok - Magnificus D. Andreas Szykorkj.

Chociaż Bisztynek (niem. Bischofstein) znajduje się w powiecie Reszelskim to muszę zaznaczyć szczerze, że nieznane jest pochodzenie Andrzeja Sikorskiego i nie wiadomo czy wywodził się z rodu herbu Cietrzew, Ślepowron czy innego. Wspominam o nim aby wskazać kolejny możliwy kierunek badań genealogicznych związanych z Sikorskimi z Warmii.

Mieszkańcy Komornictwa Olsztyńskiego

Powyżej nawiązałem do opracowania pt. "Nazwiska mieszkańców Komornictwa Lidzbarskiego (1500-1772 r.)". Warto jeszcze przyjrzeć się opracowaniu pt. "Nazwiska mieszkańców Komornictwa Olsztyńskiego" autorstwa Pani Barbary Mossakowskiej. Pani Barbara wymienia:

  • 1651 rok - Sebastianus Sikorski,
  • 1760 rok - Joannes Sikorski,
  • 1766 rok - Mathaeus Sykorskj.

W tym przypadku brakuje informacji o szlachectwie wymienionych i z jakiej rodziny się wywodzili..

Sikorska zamężna Berkhan

Kolejną niezwykle ciekawą wzmiankę o Sikorskich z Warmii odnajdujemy w herbarzu Niesieckiego a właściwie w przypisach do tego dzieła, które zamieścił arcybiskup warmiński Ignacy Krasicki:

"Krasicki w przypisach dodaje, że się w Warmji znajdują dwaj Berkhanowie urodzeni z Sikorskiej: z tych jeden ma za sobą Hozyuszownę dziedziczkę Rasząga, drugi Murzynowską. - Dwóch także w roku 1783. bezżenni."

Źródło: "Herbarz polski Kaspra Niesieckiego, s. j: powiększony dodatkami z poźniejszych autorów, rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Tom 2"

Należy teraz po raz kolejny powrócić do części o głównej linii rodu Sikorskich herbu Cietrzew z Sikorzyna. W ostatnim pokoleniu Sikorskich żyjących w Sikorzynie wśród dzieci Andrzeja Sikorskiego odnajdujemy Teresę Sikorską, która w księgach wieczystych i hipotecznych z drugiej połowy XVIII wieku występuje jako wdowa po Birkhanie.

Sikorscy z Gietrzwałdu

Na sam koniec chcę wspomnieć o dwóch braciach Sikorskich z Gietrzwałdu, którzy zapisali się w historii - Antonim i Teofilu - synach Andrzeja Sikorskiego i Anny Sarnowskiej. Antoni urodził się 5 czerwca 1854 r. Był patriotą i działaczem kulturalnym. Jego brat Teofil był dziesięć lat młodszy. Wyuczył się buhalterii w Poznaniu i zamieszkał w Pelplinie gdzie ostatecznie założył hotel.

Potomkowie Antoniego utrzymywali, że wywodzą się z rodu Sikorskich pieczętujących się herbem Sikorski II. Nieznane są jednak korzenie wymienionego tutaj ich przodka Andrzeja. Oczywiście istnieje możliwość wywodzenia się Sikorskich z Gietrzwałdu z rodziny szlacheckiej, jednak przy obecnym poziomie posiadanej wiedzy nie można także wykluczyć, że doszło do dopasowania historii rodzinnej do danych z herbarzy. Pochodzenie tej rodziny pozostanie póki co niewiadomą i obszarem do dalszych ciekawych badań genealogicznych.






Wszystkie opublikowane materiały można niekomercyjnie wykorzystywać w każdy godny sposób pod warunkiem podania źródła:
www.sikorskich.republika.pl - Tomasz Niedzielski 2007-2014