Menu


Sikorskich Republika Pl



Sikorscy herbu Kopaszyna

Pozostałe strony w temacie:
Herb szlachecki Kopaszyna
Sikorscy herbu Kopaszyna nob. 1784 r.
- południe Wielkopolski
Rody i herby Sikorskich
Sikorscy herbu Kopaszyna pochodzili najprawdopodobniej ze wsi Sikorzyce znajdującej się w województwie małopolskim (powiat tarnowski, gmina Wietrzychowice). Jest to ta sama wieś, która jest także wiązana z pochodzeniem Sikorskich herbu Lis (Mzura) i według zapisów historycznych istniała już w 1397 roku jako własność szlachecka. Biorąc pod uwagę możliwość odmiejscowego (topograficznego) powstawania nazwisk, występowanie w jednej wsi rodów o tym samym nazwisku i pieczętujących się różnymi herbami było możliwe i bardzo powszechne. Informacje łączące Sikorskich herbu Kopaszyna z rejonem Sikorzyc w parafii Wietrzychowice w Małopolsce odnajdujemy dzięki analizie całego rodu Kopaszynów. Widać, że Sikorscy herbu Kopaszyna pojawiają się w pismach dopiero w XV stuleciu, że posiadali dobra w ziemi krakowskiej oraz że byli blisko spokrewnieni z Budkami z Zaborza i Natkowic.

Niewiele zostało opublikowanych rzetelnych opracowań dotyczących Sikorskich z rodu Kopaszyna. Najwięcej przekazów dotyczy błędnego powiązania herbu Kopaszyna z Sikorskimi z Podlasia, oraz równie niewłaściwego przypisania tego herbu generałowi Władysławowi Sikorskiemu. Co ciekawe w przeciągu wieków nawet wizerunek herbu kopaszyna został przekłamany. Współczesna forma herbu Kopaszyna wywodzi się bardziej nie od herbu Kopaszyna lecz od herbu Poruba, który składał się z dwóch krzywaśni i krzyża. Do przekłamania w opisie herbu doszło za sprawą przedstawicieli rodu herbu Poruba, którzy zyskując kolejne ziemie i stanowiska nie byli w stanie pochwalić się znamienitym pochodzeniem lub pokrewieństwem. Chcąc wzmocnić swoją pozycję wykorzystali ród posiadający herb o opisie zbliżonym do swojego herbu rodowego. Oryginalny herb Kopaszyna zawierał dwa krzywe kije (kule, krzywaśnie) barkami do siebie zwrócone i połączone po środku przęsłem. Z kolei odmiany Czeluść i Zawotuł posiadały jeszcze krzyż zatwierdzony na przęśle. Jednak w pełni ukształtowana wersja herbu Kopaszyna, zgodnie z zapisami sądowymi i zachowanymi pięczęciami z XIV i XV wieku, składała się z dwóch połączonych krzywych kiji i dwóch krzyży - po jednym na każdej krzywaśni.

Do naszych czasów zachował się wizerunek pieczęci Adama Sikorskiego z 1552 roku, przedstawiający już wersję pośrednią pomiędzy Kopaszyną a Porubą. Herb Sikorskiego zawiera dwie krzywaśnie połączone po środku przekrzyżowanym przęsłem. Jest to przykład na proces odwrotny do procesu opisanego wcześniej, kiedy to Porubowie chcieli się zbliżyć do Kopaszynów. W XVI wieku prawdziwi Kopaszyni, już nie tak zamożni jak ich przodkowie, zatracając świadomość tradycji rodowej próbowali zbliżyć się w stronę możniejszych uzurpatorów herbu i historii rodowej. W ten sposób pod koniec wieku obustronne dążenia doprowadziły do zupełnego zlania się dwóch herbów w jeden.

Niżej wymienione księgi są chyba najbardziej wiarygodnymi informacjami o Sikorskich herbu Kopaszyna.

Herby rycerstwa polskiego

Bartosz Paprocki w swoim dziele "Herby rycerstwa polskiego", które zostało po raz pierwszy zebrane i wydane r. p. 1584, napisał:

"Herb Kopaszyna"

"Na Podgórzu tego klejnotu byli wieku mego ludzie znaczni, w sprawach rzeczypospolitej biegli i uczeni mężowie Sikorscy, wszakoż który był najuczeńszy, był mente captus potem. Inszy byli ludzie rycerscy; tego majętność rozniosły siostry w domy różne za żywota jego, onego żywnością w więzieniu opatrzywszy.
O inszych domiech, coby tego herbu używać miały, wiedzieciem nie mógł."

Podgórze - Podgórze Wielickie, parafia Gaj.

Źródła dziejowe

W roku 1886 Adolf Pawiński (ur. 7 czerwca 1840 w Zgierzu, zm. 23 sierpnia 1896 w Grodzisku Mazowieckim), historyk, docent Szkoły Głównej Warszawskiej i profesor historii powszechnej Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, wydaje tom 14 zbioru "Źródła dziejowe", który z kolei jest trzecim tomem części "Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym" - "Małopolska" tom 1. Źródłem danych dla Pawińskiego były wykazy skarbowe z r. 1581.

W dziele tym wymienieni są następujący Sikorscy:

Sikorski Sebastyan w Krakowskiem, powiat szczyrzycki:
Parafia Skrzydlna:
- dział wsi Stróża - łan. km. 4 i 1/2, zagr. bez roli 2, kom. z byd. 4, kom. bez byd. 2, rzem. 4.

Sikorska Katarzyna w Krakowskiem, powiat szczyrzycki:
Parafia Gaj:
- dział wsi Libertów - łan. km. 6 i 1/4, kom. bez byd. 2.
- dział wsi Brzyczyna Dolna - łan. km. 4, zag. bez r. 1, k. bez byd. 4.
- dział wsi Gaj - łan. km. 2 i 1/2, zag. z r. 4, kom. bez byd. 2.

Sikorski Stanisław w Sandomirskiem, powiat pilzneński w 1581 r.
Parafia Dobra:
- dział wsi Porąbka - łan. km. 1, zagr. z r. 7.

kom. - komornik z bydłem lub bez bydła.
łan. km. - łan (włóka) kmiecy.
r. p. - rota, czyli koło młyńskie, powodne.
rzem. - rzemieślnik.
sors - właściciele częściowi (dziedzice działu) - in sortibus.
zagr. - zagrodnik z rolą lub bez roli.

Księga rozsiedlenia rodów ziemiańskich w dobie jagiellonskiej. Przewodnik historyczno-topograficzny do wydawnictw i badań archiwalnych oraz do wszystkich dotychczasowych herbarzy

W 1915 roku w tym samym wydawnictwie, w którym ukazał się zbiór "Źródła dziejowe", zostaje wydane dzieło Józefa Krzepeli pt. "Księga rozsiedlenia rodów ziemiańskich w dobie jagiellonskiej. Przewodnik historyczno-topograficzny do wydawnictw i badań archiwalnych oraz do wszystkich dotychczasowych herbarzy".

Józef Krzepela już jednoznacznie łączy wyżej wspomniane informacje, identyfikując (najprawdopodobniej słusznie) wymienione przez Paprockiego Podgórze jako obszar w parafii Gaj. Widać to także przy opisach wsi innych dzidziców niż Sikorscy (np. "Brzyczyna górna Szcz. | Podg. par. Gaj."). Zaznaczyć trzeba także, że obszar Podgórza z XVI wieku nie należy utożsamiać ze współczesnymi dzielnicami Krakowa.

Sikorskich Krzepela wymienia ogólnie:

1581 (Dolna Briczina) Sikorska, h. Kopasina Papr. 206.
1564-1581 Sikorscy posiadali dobra: Brzyczyna dolna, Gaj, Libertów, Porąbka, Stróża.