Menu


Sikorskich Republika Pl



Rody i herby Sikorskich


  • Sikorscy herbu Ślepowron z Mazowsza i Podlasia - ród pochodzący prawdopodobnie z Sikor na Mazowszu w parafii Unieck (powiat raciąski), podzielonych na trzy części: Sikory Bogusławy, Piotrkowice i Maruszyno. Pierwotnie szlachtę tę nazywano Sikorami. Jednak gdy w XV i XVI stuleciu zaczęły wchodzić w zwyczaj nazwiska zakończone na ski, Sikorowie z Sikor, zaczęli nazywać się Sikorskimi. Pod koniec XIV wieku książe mazowiecki Janusz I otrzymał z rąk Władysława Jagiełły ziemię podlaską (z Drohiczynem, Mielnikiem, Surażem i Bielskiem). Chcąc wzmocnić swoją pozycję na nowo uzyskanych ziemiach książe rozpoczął zasiedlanie Podlasia rycerstwem z rodzimego Mazowsza. Sikorscy herbu Ślepowron należeli do jednego z wielu rodów szlacheckich, które na początku XV w. otrzymały nowe dobra w ziemi podlaskiej. Założyli oni wtedy Sikory w ziemi bielskiej, parafii Kobylin Borzymy i najprawdopodobniej (co nam wzkazuje historia regionu i rodów Sikorskich) Sikory w ziemi drohickiej, parafii Rozbity Kamień. Dobra te zostały przy tym nazwane zgodnie z ówczesnym zwyczajem szlachty mazowieckiej, która kolejnym uzyskanym ziemiom nadawała nazwę swojego gniazda rodowego - w tym przypadku Sikor.
    W województwie mazowieckim nadal istnieje wspomniana wieś Sikory. W jej skład wchodzą obecnie części: Sikory Bogusławice, Sikory Piotrowice i Sikory Żelazki (powiat płoński, gmina Raciąż, obok wsi Charzyny). Natomiast najbliżej znajdują się Sikory w powiecie legionowskim (gmina Wieliszew), a także Sikory w województwie kujawsko-pomorskim (powiat rypiński, gmina Rypin). Istniała także wieś Turowo-Sikory, dziś Turowo, pow. mławski, parafia Wieczfnia Kościelna.
    Informacje o Ślepowronie jako herbie rodowym Sikorskich z Mazowsza i Podlasia zachowały się przynajmniej w dwóch dokumentach. Pierwszym z nich jest poręczenie z 1489 roku przez Pawła z Podkrajewa z synami, za Jana Łazowskiego z Podkrajewa, przeciwko Zachariaszowi z Sikor na Mazowszu i wszystkim jego braciom herbu Ślepowron. Drugim dokumentem jest "Rękognicyarz poborowy woj. podlaskiego z r. 1581: wykaz dziedziców dóbr, ich urzędników, sług i sprawców powiatu bielskiego", w którym widnieją pieczęcie herbu Ślepowron przy Sikorskich ze wsi Sikory Bartkowięta, Tomkowięta, Wojciechowięta i Janowięta. Ciekawostką jest to, że na pięczęciach Sikorskich widnieje odmiana herbu, w której ślepowron siedzi tylko na "półkrzyżu".



  • Sikorscy herbu Kopaszyna z Podlasia - w ostatnich wiekach określenie to jest używane w stosunku do Sikorskich, którzy w XV wieku osiedlili się w ziemi drohickiej w parafii Rozbity Kamień i w ziemi bielskiej w parafii Kobylin Borzymy. Potomkowie kilkuset rodów, powstałych w ciągu trzech stuleci (XIV-XVI), w ziemi bielskiej i ziemi drohickiej, nadal mieszkają w swoich gniazdach lub rodzinnych okolicach i ze szlachtą mazowiecką należą do najstarszej w kraju, mogącej układać drzewa genealogiczne rozpoczynające się od kilkunastu pokoleń wstecz. Jednak wielu potomków tej szlachty nic dzisiaj nie wie o swoich herbach. Tak też było w poprzednich stuleciach. Niektóre osoby wywodzące się ze szlachty osiedliły się w miastach uważając się później za mieszczan. Inni nastomiast przyjmując dobrowolnie grunta dworskie i obowiązki pańszczyzny stali się włościanami. Brak wiedzy o herbie rodowym, powszechność informacji o znamienitym rodzie Sikorskich herbu Kopaszyna ("Herby rycerstwa polskiego", Bartosz Paprocki, Zebrane i wydane r. p. 1584) bądź też kontakty z właściwymi Sikorskimi herbu Kopaszyna, doprowadziły do pewnego przekłamania historii rodów. Przyczynić się do tego mogli zarówno nierzetelni heraldycy jak też i sami Sikorscy. Najwięcej informacji o herbach na Podlasiu dostarcza "Rękognicyarz poborowy woj.podlaskiego z r. 1581: wykaz dziedziców dóbr, ich urzędników, sług i sprawców powiatu bielskiego", wymieniający Sikory i Sikorskich herbu Ślepowron, a także innych dziedziców działów w Sikorach.

    • Przydomki Sikorskich w ziemi bielskiej: Rej, Śmietana, Śledź i Tatko.
    • Przydomki w ziemi drohickiej: Bladzik, Ciołek, Dupka, Dusza, Kasiaczek, Kasztlanik, Koziołek, Kulka, Lesiak, Łopata, Ginoga, Paluszak, Parzyjajko, Pieprz, Probiaczek, Sitarczyk, Śliwa, Trąbka i Zajączek.


  • Sikorscy herbu Kopaszyna z Małopolski - wiarygodne informacje o Sikorskich herbu Kopaszyna pochodzą jedynie z XV i XVI wieku. W latach 1564-1581 Sikorscy z tego rodu posiadali dobra: Brzyczyna Dolna, Gaj (parafia), Libertów, Porąbka, Stróża. Heraldyk Bartosz Paprocki w dziele "Herby rycerstwa polskiego" (1584 r.) wspomina Sikorskich herbu Kopaszyna z Podgórza (Podgórze Wielickie, parafia Gaj) jako "ludzi znacznych, w sprawach Rzeczypospolitej biegłych i uczonych mężów".
    Chociaż nieznane jest ich dokładne pochodzenie, to możliwe gniazdo Sikorskich herbu Kopaszyna można odnaleźć na podstawie analizy historii całego rodu Kopaszynów. Ród ten niewątpliwie jest związany z wsią Kopaszyn. Wieś ta w województwie dolnośląskim (powiat trzebnicki, gmina Prusice) wymieniona jest w dokumencie Henryka Brodatego już w roku 1218. Użyto wtedy nazwy Campasino. Około 1300 roku użyto już określenia Elgotha Copaschsonis a w roku 1322 Copatshin. Wsi tej nie należy mylić z wsią Kopaszyn w województwie wielkopolskim (powiat wągrowiecki, gmina Wągrowiec), dawniej także nazywaną Kopaszyno. Nastarsza wzmianka o wielkopolskiej wsi Kopaszyno (w dokumencie Copiscino) pochodzi z roku 1282, kiedy to wieś ta należała do klasztoru w Łeknie. Zupełnie przypadkiem z tego samego roku (1282) pochodzi także najstarsza pieczęć z herbem Kopaszyna, na której wyraźnie widać napis Copasin. Pięczętował się nią kasztelan sandowelski, Budziwoj. Sandowel, nazywający się obecnie Sądowel, był grodem stanowiącym ośrodek administracyjny dla pobliskich miejscowości. Obecnie jest integralną częścią wsi Lechitów w województwie dolnośląskim (powiat górowski, gmina Wąsosz). Następna wzmianka o rodzie Kopaszynów pojawia się już w 1283 roku. Wymieniony jest Wit na uniwersytecie w Bononii (obecnej Bolonii) zwany Kopassiną z Polski. Kolejny ślad rodu z 1286 roku zachował się na pieczęci wojewody krakowskiego Piotra Bogumiłowicza. Ponadto z rodem tym heraldycy starali się powiązać także zamożnego ziemianina z powiatu pilzeńskiego, Pawła ze wsi Drochecz z połowy XIV wieku, ziemianina wielkopolskiego niewiadomego nazwiska z 1382 roku i kanonika krakowskiego Klemensa z Przybysławic z 1447 roku. Jednak we wszystkich tych przypadkach należy zachować dużą ostrożność ze zbyt pochopnym przypisaniem wymienionych osób do rodu Kopaszyna. Warto jednak zwrócić uwagę, że zarówno Drochecz (obecnie Zdrochec) jak i Kopaszyn z Sądowelem Łączy coś jeszcze poza rodem herbu Kopaszyna. W niedużej odległości od tych wsi znajdują się wsie Sikorzyce. Chociaż także w przypadku tego rodu nie można w stu procentach wykluczyć pochodzenie nazwiska od przydomku, to jednak historia Sikorskich herbu Kopaszyna jest prawdopodobnie związana przynajmniej z jedną z wymienionych wsi Sikorzyce. Pierwsza wieś Sikorzyce jest położona w województwie dolnośląskim (powiat średzki, gmina Kostomłoty) i w dokumentach z 1329 roku występuje jako Sikorschitz, w 1349 roku wymieniona jest jako Czichorschitz, w 1351 Sykorczicz a w 1361 jako Sykorsicz. Druga wieś Sikorzyce znajduje się w województwie małopolskim (powiat tarnowski, gmina Wietrzychowice) i według zapisów historycznych istniała już w 1397 roku jako własność szlachecka. Jest to ta sama wieś, która jest także wiązana z pochodzeniem Sikorskich herbu Lis (Mzura) i której przynajmniej część ziemi najprawdopodobniej należała w pierwszej połowie XV wieku do Kopaszynów. Biorąc pod uwagę możliwość odmiejscowego (topograficznego) powstawania nazwisk, występowanie w jednej wsi rodów o tym samym nazwisku i pieczętujących się różnymi herbami było możliwe i bardzo powszechne. Dodatkowo przyglądając się bliżej Kopaszynom z Małopolski uzyskujemy jeszcze inne informacje łączące ten ród z rejonem Sikorzyc w parafii Wietrzychowice w Małopolsce. W analizie rodu należy uwzględnić, że Sikorscy herbu Kopaszyna pojawiają się w pismach dopiero w XV stuleciu, że posiadali dobra w ziemi krakowskiej oraz że byli blisko spokrewnieni z Budkami z Zaborza i Natkowic.
    Szczególną uwage należy jeszcze zwrócić na sam herb Kopaszyna. Jego obecna współczesna forma wywodzi się bardziej nie od herbu Kopaszyna lecz od herbu Poruba, który składał się z dwóch krzywaśni i krzyża. Do przekłamania w opisie herbu doszło za sprawą przedstawicieli rodu herbu Poruba, którzy zyskując kolejne ziemie i stanowiska nie byli w stanie pochwalić się znamienitym pochodzeniem lub pokrewieństwem. Chcąc wzmocnić swoją pozycję wykorzystali ród posiadający herb o opisie zbliżonym do swojego herbu rodowego. Oryginalny herb Kopaszyna zawierał dwa krzywe kije (kule, krzywaśnie) barkami do siebie zwrócone i połączone po środku przęsłem. Z kolei odmiany Czeluść i Zawotuł posiadały jeszcze krzyż zatwierdzony na przęśle. Jednak w pełni ukształtowana wersja herbu Kopaszyna, zgodnie z zapisami sądowymi i zachowanymi pięczęciami z XIV i XV wieku, składała się z dwóch połączonych krzywych kiji i dwóch krzyży - po jednym na każdej krzywaśni. Zachowała się także pieczęć Adama Sikorskiego z 1552 roku, przedstawiająca już wersję pośrednią pomiędzy Kopaszyną o Porubą. Herb Sikorskiego zawiera dwie krzywaśnie połączone po środku przekrzyżowanym przęsłem.

  • Sikorscy herbu Kopaszyna z południa Wielkopolski (nob. 1775 / 6 sierpnia 1784) - historia tego rodu szlacheckiego zaczyna się od Mikołaja Sikorskiego, właściciela wsi Sikorzyn koło Krobi i Gostynia. Mikołaj pełnił zaszczytną funkcję sekretarza pieczęci wielkiej dworu polskiego. Konstytucja Sejmu z 1775 r. stwierdza, że istnieją obywatele, którzy "choć nie są szlachtą rodowitą polską, przecież za nią są powszechnie wzięci " i nadaje im tytuł szlachecki diplomatibus secretis, a więc bez publicznego ogłoszenia. Tak też było z Mikołajem Sikorskim, w którego nobilitacji możemy przeczytać: "Za rzecz Oycowskiey Naszey dobroci i łaskawości godną uznajemy, żebyśmy defekt ten Ich zastępuiąc i do zakłócenia okazyę uchylaiąc: Diplomatibus Secretis Kleynot Szlachecki, podług przepisu Konstytucyi Sejmu Extraordynaryjnego w roku 1775 pod Konfederacją zakończonego, nadali." Treść ta jest prawie identyczna z "Pozwoleniem Królowi Imci nobilitowania dwudziestu osób" "za powszechną Stanow zgromadzonych zgodą" z Konstytucyi Sejmu z 1775 roku.
    Na końcu dyplomu nadania szlachectwa Mikołajowi, poza opisem w języku polskim ("Diploma Sekretne podług Konstytucyi 1775 dwoma Osobami iednego nazwiska" - Mikołaja herbu Kopaszyna i Józefa herbu Lis Sikorskich), widnieje jeszcze notatka z 6 sierpnia 1784 roku w języku rosyjskim, informująca o treści dokumentu. Jest to prawdopodobnie data późniejszego przedstawienia pisma do oblaty (urzędowego wpisu tekstu dokumentu do ksiąg sądowych). Występowanie dwóch dat w opisie dokumentu stało się przyczyną błędów we współczesnych spisach szlachty polskiej, gdzie przypisywana jest pierwsza albo druga data nobilitacji.
    Według przekazu Sikorskich z tego rodu, syn Mikołaja - Tomasz Kopaszyna Sikorski był uczestnikiem postania listopadowego, odznaczonym orderem Virtuti Militari, tym którego historycy błędnie podejrzewali o pokrewieństwo z generałem Sikorskim. Po upadku powstania Tomasz wyemigrował do Francji, a następnie do USA i do Meksyku. Od tego momentu jego losy nie są już znane.
    Jako ciekawostkę warto jeszcze podać, że średniowieczni dziedzice Sikorzyn byli nazywani Sikorzyńskimi a nie Sikorskimi.

  • Sikorscy herbu Cietrzew - ród kaszubski pochodzący ze wsi Sikorzyno koło Kartuz, wywodzący się z rodu Kętrzyńskich herbu Cietrzew, którzy od wieków posiadali dobra Kętrzyno na Pomorzu (obecnie woj. pomorskie, pow. wejherowski, gmina Linia).
    Pierwsza wzmianka o Sikorzynie pochodzi z roku 1284, kiedy to książe Mestwin II (Mściwój II) nadaje wieś swojej kuzynce Gertrudzie - córce Sambora, księcia tczewskiego. Wieś ta została wtedy zapisana jako Sicorino. Oznacza to, że od tego czasu nazwa wsi praktycznie się nie zmieniła. Najstarsze zapiski dotyczące dziedziców Sikorzyna pochodzą z kolei z końca XIV wieku. Pierwsza z nich, czasami błędnie datowana na rok 1334 - początku konfliktu o wieś zawory, pochodzi tak naprawdę z roku zakończenia tego sporu w roku 1385. Zawory były początkowo wsią włościańską zapisaną przez księcia Świętopełka II klasztorowi norbertanek z Żukowa. Jednak za czasów krzyżackich w 1334 roku niejaki rycerz Jan bezkarnie przywłaszczył sobie jedną trzecią część wioski klasztornej, sprzedając ją jako właściciel. Wzmianka o tym wydarzeniu zachowała się w przywileju krzyżackim, nadającym tę część wsi Zawory Konradowi de Swerin (ze Skwierzyny, czyli z obecnego Schwerinu na Pojezierzu Meklemburskim, na północy Niemiec). Co ciekawe przywilej ten otwiera całą listę nadań krzyżackich dotyczących cząstkowych majątków rycerskich. W 1385 roku klasztor chcąc odzyskać utracone ziemie musiał zapłacić 45 grzywien Czessmerowi de Sycorsin (Czesmarowi z Sikorzyna; być może Cieszymir, Czeszmir lub Czestmir). Kolejna wzmianka o jednym z dziedziców żyjących w Sikorzynie pochodzi z roku 1398. Paweł Josibowich oskarża wtedy Łukasza Botkomira z "Sickorsin" o złupienie i zabicie na drodze jego przyjaciela Brykira. Pozwany nie stawił się przed sądem i dlatego został "z kraju wywołany".
    Pierwszych właścicieli wsi Sikorzyno nie można jednak mylić z rodem Sikorskich. Wszelkie przypisywanie im nazwiska Sikorski lub herbu Cietrzew jest nieuzasadnione i niepotwierdzone jakimikolwiek dokumentami. W dokumentach byli oni nazywani dziedzicami z Sikorzyna i Sikorzyńskimi (podobnie jak szlachta ze wsi Sikorzyn w Wielkopolsce). Ciekawym przykładem na to są akta sądów lwowskich z XV wieku, w których zachowały się zapiski "Iohanne de Szycorzino" z 29 października 1445 roku i "Iohanne Sicorzynsky" z 18 listopada 1445 roku.
    Kolejni właściciele Sikorzyna przybrali już inne nazwisko. Najpóźniej w XVI-tym wieku, od którego zamiany nazwiska na podstawie zmiany zamieszkania już nie zachodzą, przybył jeden z Kętrzyńskich z Kujaw do Prus Zachodnich, a nabywszy majętność "Sikorzyn" z przyległościami pod Kościerzyną ("Berent"), począł nazywać się Sikorskim. Świadczą o tym akta grodzkie gdańskie i kościerskie (ossolineum).
    W następnych stuleciach Sikorscy osiedlili się w różnych częściach Kaszub i Pomorza, Kujawach, a także w Poznaniu i Schoenebergu pod Berlinem. W kolejnych pokoleniach rodu z Sikorzyna występują m.in. w r. 1743: Jan i jego bracia, X. Piotr, kanonik kujawski, Bogusław, stolnik bracławski i Franciszek, regent lęborski. Następnie Antoni Sikorski, pan na Leśnie podpisany w r. 1764 na sejmiku w Radziejowie i brat jego Teofil, w r. 1773 podczaszy owrucki, w r. 1775 podczaszy wendeński, a wreszcie dnia 10 maja 1788 r. mianowany podczaszym bydgoskim po śmierci Pawła Chmielewskiego herbu Wieniawa. Dalej mamy dzieci Teofila podczaszego bydgoskiego i Anny Studzińskiej oraz syna jego brata Antoniego także o imieniu Antoni, który zamieszkał w Kaliszu, aż w końcu dochodzimy do młodszego pokolenia, w którym występuje m.in. Władysław, który ożenił się z Goetzendorfówną Grabowską herbu Zbiświcz, z której było troje dzieci: synowie: Egidiusz Stefan i Paweł Leon Sikorscy, oraz córka Agata, zamężna Tomaszowa Komierowska herbu Pomian. Warto tutaj wspomnieć, że Egidiusz Stefan Sikorski, był panem na Wielkich Chełmach pod Brusami na Kaszubach, które nabył dnia 31 lipca 1890 r. Pojął on za żonę Maryę Dekowską, zamieszkałą następnie w Poznaniu, matkę dziesięciorga dzieci. Brat jego Paweł Leon, dziedzic Leśna, poślubił Antoninę Donimirską herbu Brochowicz i miał z nią siedmioro dzieci.

    Sikorscy z rodu herbu Cietrzew pieczętowali się także herbami własnymi:

    • herb Sikorski I - używany przez Sikorskich osiadłych na Kaszubach i Pomorzu w XVII stuleciu, a obecnie także w Wielkopolsce.
    • herb Sikorski II
    • herb Sikorski III - rodzina, która w XVIII stuleciu osiadła na Kaszubach i Pomorzu.
    • herb Sikorski IV
    • herb Sikorski V - gałąź rodziny używająca przydomki Misin, Misich i Mężyk.


  • Sikorscy herbu Lis - określani przez heraldyków jako szlachta w Sandomierskiem i na Rusi Czerwonej. Jest to jeden z wielu rodów szlacheckich, które pomiędzy XV a XVIII wiekiem przybyły na Podkarpacie dawnej Rzeczypospolitej z centralnych ziem polskich. W spisach szlachty polskiej Sikorscy herbu Lis występują na wspomnianym Podkarpaciu (teren obecnej Ukrainy) jak i także innych obszarach Galicji. Wiktor Wittyg wymienia ponadto Wojciecha Sikorę herbu lis z Kamieńca, który w roku 1545 w Krakowie kwituje Skarb koronny na piechotę kamieniecką.
    Gniazdem rodowym Sikorskich herbu Lis była najprawdopodobniej wieś Sikorzyce w okolicach Tarnowa. Według zapisów historycznych wioska ta istniała już w 1397 roku jako własność szlachecka, a w XV wieku liczyła 77 domostw z 414 mieszkańcami. Jednak póki co ze względu na brak przekazów dotyczących pieczęci Sikorskich, niemożliwe jest bezpośrednie wykazanie pochodzenia rodu herbu Lis z Sikorzyc. "Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej" zawiera co prawda wyłącznie informacje o herbie Lis (Mzura) przy niektórych Sikorskich na terenie Galicji lecz akurat przy Sikorskich z Sikorzyc (XVIII i XIX wiek) żadna wzmianka o herbie nie występuje. W tym wypadku odnalezienie korzeni Sikorskch herbu Lis należy oprzeć o analizę całego rodu Lisów, analizę herbu, nazwy domniemanego gniazda, analizę regionów i dokumentów takich jak poczet szlachty czy lwowskie akta sądowe.
    w latach 1442 do 1445 odnajdujemy we lwowskich aktach sądowych Jana ze wsi Sikorzyce, bliskiego znajomego wojewody Piotra Odrowąża. Przez pierwsze trzy lata był on określany jako Jan Sikora (za wyjątkiem jednej zapiski z 28 Listopada 1444 r. kiedy to występuje jako Iohanne Sykorsky). W dokumentach z roku 1445 Jan jest nazywany już wyłacznie nazwiskiem Sikorski. W kolejnych latach odnajdujemy drugiego Sikorskiego. Jest nim "Nobil. Stanislaus Szykorsky condam de Szykorzycze et nunc de Polomya", występujący w dokumentach od 1460 do 1479 roku. Ciekawym zbiegiem okoliczności jest wzmianka "Nobil. Stanislaus Szykorsky cum procuratorio ex parte gsi. Henrici Camyenyeczsky". Dokonując porównania historii Jana Sikory Sikorskiego z Wojciechem Sikorą z Kamieńca, można dojść do wniosku, że początkowym przydomkiem Sikorskich było określenie Sikora, zachowujące swoją pierwotną formę jedynie na wschodnich terenach odległych od Sikorzyc. Drugą ważną informacją jest wzmianka o Stanisławie Sikorskim z Sikorzyc a następnie z Połomyi. Połomia (dawniej Połomyja) jest wsią położoną w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Niebylec. Teren, na którym rozpościera się Połomia należał do ziemi sanockiej, która od XII w. do pierwszej połowy XIV w. była we władaniu książąt ruskich. O herbie Sikorskich z ziemi sanockiej informuje nas wspomniany "Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej". W roku 1782 Sanocki Sąd ziemski potwierdza szlachectwo Sikorskiego Jana, Tomasza, Wojciecha oraz Andrzeja - wszyscy oni podali Mzurę (Lisa) jako swój herb rodowy.
    Bartosz Paprocki napisał, powołując się na żyjącego wcześniej anonima, że rycerz Bzura (Mzura) "od nazwiska swego wieś założył w krakowskiej ziemi, a potem do klasztora jędrzejowskiego nadał, którą fundus pomienia. Dopiero imię otrzymał Bzura, kiedy u Sochaczewa nad rzeką Bzurą przodek herbu tego hetmaniąc, szczęśliwie gromił Litwę". Rzeka Bzura w starszych dokumentach występuje pod nazwami Mssura i Mzura. Także jeśli chodzi o wieś w ziemi krakowskiej autor tekstu miał na myśli wieś o nazwie Mzurowa (województwo świętokrzyskie, powiat jędrzejowski, gmina Sobków). Nazwa herbu Mzura jest więc nazwą topograficzną herbu Lis związaną z konkretnym miejscem. Ponadto Jędrzejów i Mzurową można powiązać bezpośrednio z parafią Wietrzychowice, do której należy wieś Sikorzyce. Inicjatorami pierwszych akcji osadniczych gminy Wietrzychowice byli Benedyktyni z Tyńca (Pałuszyce), Cystersi z Jędrzejowa (Miechowice Wielkie i Małe) oraz dwór książęcy. Jednym z rodów, który osiadł w tym czasie w parafii Wietrzychowice był ród Mzurów. Widać to szczególnie wyraźnie na przykładzie Michowskich (później Mnichowskich) herbu Mzura, o których Bartosz Paprocki pisał "Mnichowscy w sędomirskiem województwie, dom starodawny i znaczni jeszcze byli wieku mego ludzie w tym domu". Wywodzili się oni ze wsi Mnichów (w roku 1153 Michowo) koło Mzurowej (2-3 km) i Jędrzejowa. Następnie osiedlili się w Parafii Wietrzychowice, zamieszkując obecne Miechowice (istniejące zaraz obok Sikorzyc), które w 1210 roku były określone jako "Michovici utraque".
    Nazwa wsi Sikorzyce dostarcza jeszcze dodatkowych informacji. Słowo to jest typową nazwą patronimiczną, pochodzącą od osoby założyciela bądź głównego właściciela wsi w danym czasie. Nazwy te powstawały licznie w okresie wczesnofeudalnym, a charakteryzują się przyrostkiami -owice oraz -ice, np. Wietrzychowice, Szymanowice, Siedliszowice, Miechowice itd. Nazwa Sikorzyce może odnosić się więc do założyciela o przydomku Sikora lub Sikorzyc. Zebrane fakty najbardziej pasują do Mzurów o przydomku Sikora jako założycieli Wsi Sikorzyce. Nie można tu jednak z całą pewnością wykluczyć wpływu osadników z Dolnego Śląska, z regionu w którym znajduje się wieś zapisana w roku 1329 jako Sikorschitz. Trzeba zawsze pamiętać, że nazwa patronimiczna może pochodzić od osoby o danym przydomku ale także identyczne bądź podobne przydomki i nazwiska nawet kilku rodów mogą pochodzić od tej samej nazwy wsi, co często nie pozwala określić z całą pewnością założycieli danej osady.

  • Sikorscy herbu Mzura z Galicji - Mzura, podobnie jak i Bzura, było innym określeniem na herb Lis, pochodzącym od rycerzy Mzurów i wsi o nazwie Mzurowa (województwo świętokrzyskie, powiat jędrzejowski, gmina Sobków). Jak podaje Bartosz Paprocki powołując się na anonimowe zapiski (prawdopodobnie legendy), rycerz "dopiero imię otrzymał Bzura, kiedy u Sochaczewa nad rzeką Bzurą przodek herbu tego hetmaniąc, szczęśliwie gromił Litwę". Rzeka Bzura w starszych dokumentach występuje wyłącznie pod nazwami Mssura i Mzura.

  • Sikorscy herbu Lis z ziemi przemyskiej (nob. 1767 lub 1768 - w zależności od herbarza) - ród szlachecki, który zapoczątkował nobilitowany Antoni Sikorski (mąż Otockiej), będący sekretarzem pieczęci wielkiej koronnej w latach 1756-1778. Nobilitacja Antoniego była praeciso scartabellatu co oznacza, że zaszczycony szlachectwem był odrazu równy starej rodowej szlachcie i mógł sprawować wszelkie urzędy w Rzeczypospolitej.
    W 1775 roku Antoni został nagrodzony za wierną posługę, co zostało zapisane w konstytucji sejmu ekstraordynaryjnego: "Nagroda Urodzonemu Sikorskiemu. Mając wzgląd na zasługi Urodzonego Antoniego Sikorskiego Sekretarza Pieczęci Wielkiey Koronney, od roku 1745 w Kancellaryi Koronney pracuiącego, ktory na kupno wsi naszey Krolewskiey Ieziorowice nazwaney w Woiewodztwie Krakowskim, a Powiecie Lelowskim leżącey, y przeprowadzoeni iey do lepszey pory, znaczną summę wyłożył, iemuż małżonce iego, y sukcessorom de lumbis na rzeczoney wsi Ieziorowicach summę czterdzieści tysięcy złotych Polskich przyznaiemy, y possessyą teyże wsi do lat czterdziestu ubezpieczamy, in elapsu ktorych, nie wprzod z possessyi tey Krolewszczyzny moderni donatarii, lub sukcessorowie ich ustąpić obligowani będą, lecz dopiero iak im summa wzmiankowana czterdzieści tysięcy z skarbu Rzeczypospolitey będzie wypłacona."

  • Sikorscy vel Siraccy herbu własnego - rodzina pochądząca ze wsi Siradzka w województwie krakowskim i powiecie Szczyrzyckim (obecnie wieś Sieradzka w woj. małopolskim, pow. bocheńskim, gminie Łapanów). W latach 1571-1576 Jan Sikorski był urzędnikiem Ziółkowskiego, kanonika krakowskiego.

  • Nieznana szlachta polska:

    • Sikorscy herbu Bończa z Mazowsza (powiat raciąski, parafia Unieck) - patrz poniżej opis Sikorskich herbu Koźmian.
    • Sikorscy herbu Koźmian z Mazowsza (powiat raciąski, parafia Unieck) - występujący w opracowaniach Sikorscy herbu Bończa i herbu Koźmian, wymieniani są prawdopodobnie na podstawie daleko idących wniosków wyciągniętych z zachowanej wzmianki o poręczeniu w 1489 roku przez Pawła z Podkrajewa z synami, za Jana Łazowskiego z Podkrajewa, przeciwko Zachariaszowi z Sikor i wszystkim jego braciom h. Ślepowron, Bończa i Koźmian.

    • Sikorski herbu Pobóg (odmiana) z Podlasia (Ziemia bielska, parafia Kobylin Borzymy) - według Piekosińskiego była to odmiana herbu Pobóg, Wittyg podaje, że był to herb Sławęcin (patrz poniżej).
    • Sikorski herbu Sławęcin (odmiana) a właściwie herbu Puchała z Podlasia (Ziemia bielska) - Adam, syn Piotra z Bartyczek i Pawłowięt, dziedzic działu w Sikorach Piotrowiętach i Bartkowiętach używa sygnetu z literami I S, w którego tarczy widnieje podkowa z półtorakrzyżem na jej barku (patrz rysunek). W roku 1581 Adam Sikorski opłaca pobór ze wsi Sikory. Piekosiński podał, że Adam pieczętował się odmianą herbu Pobóg. Herb Pobóg do XIV wieku w tarczy miał srebrny krzyż na srebrnej podkowie zwróconej ocelami w dół. Jednak w czasach późniejszych krzyż ten był już krzyżem kawalerskim. Herb Puchała (Sławęcin) jest natomiast herbem bardzo podobnym. W polu błękitnym, na srebrnej podkowie barkiem do góry stojącej, posiadał "półtrzecia" srebrnego krzyża - tak, że połówki brakuje u dołu patrząc po prawej stronie (lewy bok tarczy). Także Kasper Niesiecki podaje, że herb Świniarskich w Księstwie Litewskim, którzy "na podkowie kładą tylko półtora krzyża", jest odmianą herbu Puchała.
      Widoczne na sygnecie litery I S oznaczają, że sygnet nie jest własny lecz uproszonego przyjaciela. Identyczny sygnet z literami I S używa jeszcze Białobrzeski Marcin, dziedzic wsi Białobrzegi (par. Tykocka). Wspomniana odmiana herbu była używana przez dziedziców wsi Seronoski. Sygnet z identycznym herbem i literami P S używał między innymi Zygmunt Łupieński. Litery te w tym przypadku oznaczały Piotra Seronosa.

    • Sikorski herbu Roch z Podlasia (Ziemia bielska, parafia Kobylin Borzymy) - Paweł syn Jakuba Sikora, dziedzic działu Sikor - Pawłowiąt (par. Saraska) płacąc pobór używa sygnetu Gierałtowego z herbem Roch. Rękognicyarz poborowy woj. podlaskiego z r. 1581 zawiera spis naprawdę dużej liczby szlachty używającej sygnetu Gierałta z herbem Roch. Takiego sygnetu użyli między innymi nowi dziedzice we wsi Sikory - Niereśla (par. Goniądzka) - Mikołaj Waśkiewicz oraz Józef Wołowicz, wojewodzic smoleński, starosta daugiewski i przełajski, dziedzic wsi Kamionka - Grabówka i Sikory (par. Goniądzka). Piekosiński jedynie przy jednym dziedzicu wyjaśnił co oznacza określenie sygnet Gierałtowy, chociaż bardzo łatwo można samemu to rozszyfrować. Napisał on, że Banko Stanisław sprawca Iwana Karpia z Brzozowej (par. Goniądzka), używa sygnetu Jakuba Gierałta z herbem Roch. W dalszej części wymienieni są bracia Jakub i Marcin Gierałtowie. Gierałt albo Gierałtowski Jakub herbu Roch był dziedzicem wsi Gierałty nowe (par. Dąbrowska). Gierałt Marcin herbu Roch był bratem Jakuba i dziedzicem wsi Senbory - Włodki.
      Nie jest do końca pewne w jaki sposób tak duża ilość szlachciców mogła się pieczętować sygnetem uproszonym. Jeśli każdy z tych szlachciców miał swoją kopię sygnetu oznaczałoby to, że ktoś nieźle zarobił na ich wytworzeniu i sprzedaniu. Inną możliwością jest to, że w trakcie poboru jedna osoba użyczyła swojego sygnetu dziedzicom nieposiadającym własnego (mógł to być sam Gierałt bądź inny szlachcic być może mający przyzwolenie Gierałta).
      Można tutaj także zauważyć, że brak sygnetu rodowego jest związany z Sikorami - Pawłowiętami. Widzimy zarówno Adama, syna Piotra z Bartyczek i Pawłowiąt, który pięczętuje się sygnetem z odmianą herbu Puchała (Sławęcin) uproszonym u przyjaciela, oraz Pawła, syna Jakuba Sikora, dzidzica działu Sikor - Pawłowiąt, pieczętującego się sygnetem Gierałtowym z herbem Roch. Śledząc dokumenty związane z Sikorami widać, że Jakub (ojciec Pawła) prawdopodobnie jest synem Pawła, od którego pochodzi nazwa Sikor - Pawłowiąt. Natomiast Piotr (ojciec Adama) może być synem Stanisława, drugiego z czterech znanych synów Pawła, od którego nazwana została część Sikor.

    • Sikorscy herbu Jastrzębiec (odmiana - nad lewą ocelą gwiazda, w szczycie zaś jastrząb trzyma w dziobie żeleziec strzały ułamanej) - w połowie XVI wieku posiadali m.in. dobra Boszkowszczyznę nad rzeką Swisłocz w powiecie grodzieńskim. W 1754 roku Józef Sikorski herbu Jastrzębiec przewozi wino dla Ignacego Tyzenhauza, podstarościego wiłkomirskiego.
      Dokładne pochodzenie Sikorskich herbu Jastrzębiec jest nieznane. Nazwisko Sikorski występujące w rodzie pieczętującym się Jastrzębcem może być zarówno nazwiskiem odmiejscowym jak i pochodzącym od przydomka. W przypadku formy odmiejscowej można tutaj uwzględnić między innymi takie wsie jak Sikory na Podlasiu, wieś Sikorszczyznę (wieś i dobra, pow. grodzieński, gm. Górnica), Sikorycę (powiat grodzieński, gmina Kamionka) lub Sikorzycę (powiat grodzieński, gmina Skidel).
      Kolejną możliwością (choć mniej prawdopodobną) jest pochodzenie tej gałęzi Sikorskich od Sikorskich herbu Ślepowron z pobliskiego Podlasia, którzy nie posiadając własnego sygnetu rodowego mogli uprosić sygnet u przyjaciela. Występowanie podobnych procesów pokazuje nam Rękognicyarz poborowy woj. podlaskiego z r. 1581, w którym znajdujemy Sikorskich herbu Sławęcin i Roch. W dokumencie tym odnajdujemy także inny przykład przekazywania herbu. Kalikst Piotrowicz, dziedzic działu z Kulesia - Litwy - Bogdanowiąt (par. Kuleska) i Matys Marcinowicz, dziedzic działu z Kulesiów - Litwy - Maćkowiąt (par. Kuleska), używali sygnetu z herbem Jastrzębiec i literami M C (prawdopodobnie od Marcina Czajkowskiego).
      Brak informacji o wsiach i szlachcie z powiatu grodzieńskiego, oraz o występowaniu opisanej odmiany herbu Jastrzębiec nie pozwala jednak jednoznacznie zidentywikować korzenie Sikorskich herbu Jastrzębiec.

    • Antoni Sikorski herbu Kopaszyna (nob. 1775 r.) - król polski Stanisław August popisał dyplom szlachectwa Antoniego Sikorskiego herbu Kopaszyna dnia 18 lutego 1775 roku.

    • Józef Sikorski herbu Lis (nob. 1775 r.) - nobilitacja ta była opisana w tym samym zbiorze dokumentów co nobilitacja Mikołaja Sikorskiego herbu Kopaszyna (nob. 1775 / 6 sierpnia 1784 - patrz wyżej), właściciela wsi Sikorzyn koło Krobi i Gostynia.

    • Sikorski vel Siracki herbu własnego - Jan Sikorski w latach od 1571 roku do 1576 był urzędnikiem Ziółkowskiego, kanonika Krakowskiego. W herbie na tarczy posiadal rogacinę rozdartą. Określenie Siracki jest prawdopodobnie błędnie zapisanym słowem Siradzki. Można się domyślać, że Jan Sikorski posiadał ziemię w wólce o nazwie Sieradzka, należącej do wsi Sobolów w województwie małopolskim (powiat bocheński, gmina Łapanów). Wólka ta leżała na południu wsi Sobolów, na prawym brzegu Stradomki, w okolicy pagórkowatej i lesistej. Miejsce to wspomniane jest już w dokumentach z 1262 roku, w których występują określenia Siradzka Lanka i Siradzki Potok. Długosz nazywa wólkę Syradska, a w 1581 roku jest ona określona jako Sziradzka.

    • Sikorski herbu Lubicz - Stanisław Michał leg. 1847.


  • Pozostali:

    • Jastrzębscy herbu Ślepowron o przydoku Sikora (ziemia drohicka) - Adam Boniecki napisał, że na Jastrzębiach-Śmiarach, dziedziczyli Jastrzębscy z przydomkiem Sikora. Wojciech Jastrzębski, syn Jana Sikory, odstąpił dwa łany córce swej Helenie, 1724 r. Miał on ponadto dwóch synów - Marcina i Wojciecha. Marcin sprzedał 1729 r. część swoją na Jastrzębiach - Śmiarach Pawłowi Jastrzębskiemu, proboszczowi tuchowskiemu, a syn jego Adam nabył tamże część 1744 r. Józef, syn Adama i Maryanny, urodził się tamże w 1751 r.
      Wojciech syn Wojciecha, nabył 1771 r. część na Jastrzębiach-Śmiarach, od Antoniego Jastrzębskiego, syna Wojciecha, zwanego Dominik. Synowie jego Maciej, ur. tamże 1765 r., a Grzegorz Józef 1771 r.
      Stanisław, syn Jana i Anny, urodził się 1696 r. Antoni, syn Stanisława Sikory, nabył 1788 r. część dóbr Jastrzębie-Mroczyska od Ługowskiego. Z Elżbiety jego synowie: Tomasz, ur. 1766 r. i Adam, ur. 1772 r.
      Wojciech, syn Tomasza, zwanego Leśkowicz, nabył 1746 r. część wsi Jastrzębie-Łupiny, od Andrzeja, syna Grzegorza, zwanego Sikora.

    • Paczuscy vel Paczóscy herbu Jastrzębiec z Paczusk sokołowskich (ziemia drohicka) - w dokumencie z 28 XI 1571 r. potwierdzono, że sąd grodzki w Warszawie zajął się sprawą dziedziców Paczuskich wymieniając kolejno ich przedstawicieli: "Jan, Serafin, Mateusz, Jakub synowie Mikołaja Paczóskiego, Mikołaj syn Laurentego, Piotr, Mateusz, Stanisław i Jakub synowie Marcina, oraz Katarzyna i Dorota - właściciele dóbr Paczóski, Sikory i Wańtuchy".

    • Wyrozębscy herbu Jastrzębiec (ziemia drohicka) - według popisu pospolitego ruszenia w 1567 r. w Radoszkowicach ze wsi Wyrozęby stawili się między innymi Mikołaj Sikorka z klaczą i rohatyną (włócznią posiadającą grot zaopatrzony w hak) i Piotr syn Andrzeja "Sikoryn" - pieszo.


  • Małe wyjaśnienie na koniec - z początku nazwiska szlacheckie nie były trwałe i określały pochodzenie. W wielu przypadkach, gdy rycerz kupił wieś lub część wsi, zmieniając miejsce zamieszkania zmieniał także nazwisko. W przypadku Sikor czy Sikorzyna mogły być używane określenia "de Sikory", "Sikora" lub "Sikorski", oznaczające szlachcica z danej wsi. Z tego to właśnie powodu w jednej wsi na przestrzeni wieków mieszkali często przedstawiciele wielu rodów heraldycznych, którzy od nazwy wsi mogli przybierać identycznie brzmiące nazwiska, posiadając przy tym zupełnie inne herby.


  • Patrząc na historię kształtowania się w Polsce stanu szlacheckiego, herb rodzin szlacheckich wynikał z zachowania tradycji przynależności do dawnych wielkich rodów lub klanów, a także z praktyki przyjmowania jednego herbu przez rodziny nie spokrewnione, ale służące w jednej chorągwi, a także w pewnym stopniu z prawnej możliwości tzw. adopcji herbowej osoby nobilitowanej przez jej szlacheckiego patrona należącego do genealogicznej linii danego rodu herbowego.


  • Autor opracowania: Tomasz Niedzielski


Wszystkie opublikowane materiały można niekomercyjnie wykorzystywać w każdy godny sposób pod warunkiem podania źródła:
www.sikorskich.republika.pl - Tomasz Niedzielski 2007-2010